عملکرد مطلوب سقفهای کشسان (بهویژه در مدلهای چاپی و ترانسپرنت) مستقیما به معماری سیستم روشنایی آنها وابسته است. اجرای خارج از استاندارد تجهیزات الکتریکی منجر به ایجاد سایه، تمرکز نقطهای نور (Hotspot)، افزایش کنترلنشده دمای منابع نوری و در نهایت تغییر شکل ساختاری (دفرمگی) پارچه PVC میشود. در این مقاله، الزامات فنی، ساختار اجرایی و استانداردهای نصب منابع نوری در پروژههای نورپردازی سقف کشسان در مشهد و دیگر شهرها بررسی میشود.
طراحی روشنایی در این سازهها باید سه الزام فنی زیر را تامین کند:
بر اساس نوع پارچه و کاربری فضا، ساختار سیستم نورپردازی سقف چادری کشسانی به چهار دسته کلی تقسیم میشود:
در این ساختار، منابع نوری (ریسههای بلوکی یا ماژولار) به سقف اصلی متصل شده و پارچه در فاصله محاسبهشدهای زیر آنها قرار میگیرد. نور پس از برخورد با بافت پارچه، دچار شکست شده و به صورت پراکنده (Diffuse) در محیط توزیع میشود. این روش رایجترین متد در نورپردازی سقف کشسان شفاف است.
این سیستم شامل یک مولد نور (Light Engine) مستقر در خارج از فضای سقف و مجموعهای از رشتههای فیبر نوری است. رشتهها از روزنههای ایجاد شده روی پارچه عبور میکنند. در این روش از نورپردازی سقف کشسان، انتقال جریان الکتریکی در سطح سقف صفر است و صرفاً فوتونهای نوری منتقل میشوند.
برای نصب تجهیزات روشنایی متمرکز (مانند هالوژن و چراغهای سیلندری) روی سقف کشسان، پیش از نصب پارچه، براکتها و پلتفرمهای نگهدارنده (عموماً از جنس MDF یا فلز) به سقف اصلی متصل (پیچ) میشوند. پس از کشش پارچه، با استفاده از رینگهای محافظ پلاستیکی، تجهیزات مستقیماً روی پلتفرم زیرین مهار میشوند تا بار مکانیکی به پارچه منتقل نشود.
در این روش از نورپردازی سقف کشسان، پروفیلهای آلومینیومی به صورت توکار در سقف اصلی نصب میشوند. این پروفیلها عملکرد دوگانه دارند: علاوه بر تامین محفظه برای ماژولهای نوری (لاین نوری)، دارای شیارهایی برای درگیری با لبههای پارچه (هارپون) هستند.
استفاده از منابع نوری با زاویه پخش محدود در سقفهای کشسان مردود است. استاندارد فعلی برای نورپردازی سقف کشسان (در مدلهای بکلایت)، استفاده از ماژولهای SMD مجهز به لنز واید (Wide Lens) است. وجود لنز باعث افزایش زاویه تابش (تا ۱۶۰ درجه) شده و ضریب یکنواختی نور را روی سطح پارچه به حداکثر میرساند.
عدم رعایت فاصله محاسباتی بین منبع نور و سطح پارچه، عامل اصلی رویت مقطع لامپها از زیر سقف است.
بر اساس استانداردهای نصب در نورپردازی سقف کشسان، فاصله عمودی ریسههای SMD تا پارچه باید در بازه ۱۵ الی ۲۵ سانتیمتر تنظیم شود. همچنین، فاصله افقی ریسهها از یکدیگر (گام نصب) نباید از فاصله عمودی آنها تا پارچه تجاوز کند. در پروژههایی با محدودیت ارتفاع حرارتی، تراکم ریسهها باید افزایش یافته و از لنزهای با زاویه تابش بیشتر استفاده شود.
پارچههای پایه PVC دارای آستانه تحمل حرارتی مشخصی هستند. تجمع حرارت در فضای بسته سقف کاذب، ساختار شیمیایی و فیزیکی پارچه را تخریب میکند.
نصب مستقیم ماژولهای نوری روی سطوح گچی یا چوبی غیراستاندارد است. در اجرای نورپردازی سقف کشسان، منابع نوری باید روی پروفیلها یا مقاطع آلومینیومی (هیتسینک) نصب شوند تا نرخ انتقال حرارت (Heat Dissipation) به محیط اطراف افزایش یابد و دمای کارکرد چیپهای SMD در محدوده مجاز باقی بماند.
طراحی تاسیسات الکتریکی باید بر مبنای کاهش نیاز به دمونتاژ سازه صورت گیرد:
